Data governance: rechtsvermoeden verandert prikkel schijnzelfstandigheid

Samenvatting

Rechtsvermoeden tegen schijnzelfstandigheid laat de prikkel voor goedkope flexibele inhuur buiten loondienst volgens Wilmar Dik bestaan.

Rechtsvermoeden en tariefgrens

Wilmar Dik stelt dat het rechtsvermoeden schijnzelfstandigheid vooral achteraf probeert te corrigeren, in plaats van de oorzaak weg te nemen. Het idee: wie onder een bepaalde tariefgrens werkt, kan makkelijker stellen dat er eigenlijk sprake is van loondienst. Daarna moet de opdrachtgever aantonen dat er géén sprake is van werknemerschap.

Dik zet daar een praktische tegenwerping naast. Zelfstandigen kiezen volgens hem meestal niet uit zichzelf voor tarieven waarmee ze nauwelijks kunnen rondkomen, omdat ze in hun tarief ook pensioen, verzekeringen, ziekte, vakantie, administratie, scholing, bedrijfskosten en het beperkte aantal declarabele uren moeten meenemen.

Economische prikkel blijft leidend

De kern van schijnzelfstandigheid zit volgens Dik in de economische prikkel voor opdrachtgevers om arbeid goedkoop en flexibel buiten loondienst om in te kopen. In sommige sectoren bepalen opdrachtgevers tarieven niet vanuit wat duurzaam zelfstandig werken kost, maar vanuit wat ze willen betalen en wat loondienst ze zou kosten.

Als voorbeeld noemt hij een traject waarin een arbeidsrechtadvocaat uitlegt hoe arbeid onder 30 euro per uur kan worden ingekocht, zolang de opdrachtgever zzp’ers selecteert die aannemelijk kunnen maken dat ze echte zelfstandigen zijn. Dik verwacht dat dit soort wetgeving daardoor vooral extra werk voor advocaten oplevert en onzekerheid voor zzp’ers die hun gelijk bij de rechter moeten halen, met een uitkomst die ongeveer fifty-fifty is. Hij plaatst dat in de bredere ambitie van minister Aartsen om het zzp-dossier te normaliseren, terwijl het debat volgens Dik blijft zolang oorzaken niet worden aangepakt.