Zelfstandigenwet: risico op verdere vergrendeling zzp-markt

Samenvatting

Minister Thierry Aartsen legt met de Zelfstandigenwet een veilige haven met zeven vinkjes neer, maar die kan zzp’ers zonder perfect dossier buitensluiten.

Zelfstandigenwet en de zeven vinkjes

Mario Voorbij van Vrij Verbond noemt de Zelfstandigenwet bedoeld om duidelijkheid te geven aan opdrachtgevers en zzp’ers, maar waarschuwt dat de wet in de praktijk een afvinkcultuur kan uitlokken. De toegang tot de veilige haven die Aartsen schetst, bestaat uit zeven voorwaarden. Volgens Voorbij ligt dan een hard selectiecriterium op de loer: zeven keer groen betekent welkom, één keer rood betekent afwijzing en dus geen opdracht.

De kern van zijn kritiek zit niet alleen in de tekst van de wet, maar in het gedrag van opdrachtgevers. Die zijn de afgelopen jaren volgens hem sterk risicomijdend geworden. Als de wet een expliciete veilige route biedt, wordt die route al snel de norm waar elke zelfstandige aan moet voldoen, ook als de wet dat formeel niet zo bedoelt.

Holistische toets blijft, maar wie durft

Voorbij benadrukt een juridische nuance: wie niet aan alle voorwaarden van de Zelfstandigenwet voldoet, is niet automatisch werknemer. In dat geval blijft in theorie de bestaande beoordeling gelden op basis van artikel 7:610 lid 1 BW, met een holistische weging van alle omstandigheden.

Toch betwijfelt hij hoe open die deur in de praktijk blijft, juist omdat opdrachtgevers nu al terughoudend zijn bij die beoordeling. Het voorstel kan daardoor zelfstandigen opdelen in een groep die wel in de veilige haven past en een groep die erbuiten valt, met het risico dat die laatste groep sneller buitenspel raakt.