Wet DBA: bestaanszekerheid hangt af van zzp of loondienst

Samenvatting

Wet DBA zet bestaanszekerheid op scherp: zzp’ers hebben veel minder bescherming bij ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.

Bestaanszekerheid verschilt per arbeidsvorm

Wilmar Dik beschrijft hoe groot het verschil in sociale bescherming blijft tussen werknemers en zelfstandigen, terwijl Nederland een uitgebreid stelsel van sociale zekerheid heeft. Werknemers hebben bescherming tegen risico’s als ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid; bij zelfstandigen ziet die bescherming er volgens het artikel fundamenteel anders uit.

Die ongelijkheid komt terug in het boek De staat van de sociale zekerheid in Nederland, onder redactie van Bea Cantillon (Universiteit Antwerpen). Nederlandse en Belgische wetenschappers gebruiken daarin een Belgische spiegel om te laten zien waar het Nederlandse stelsel wringt, juist als bestaanszekerheid afhangt van de vraag of iemand in loondienst werkt of als zzp’er.

Belgische spiegel en arbeidsneutraliteit

Paul Schoukens (KU Leuven) wijst er in het hoofdstuk over Europese sociale zekerheid op dat Nederland vanuit Europa herhaaldelijk is aangespoord om de sociale bescherming van zelfstandigen te verbeteren. Inmiddels gaat de kritiek ook over het ongelijke speelveld tussen werknemers en zelfstandigen.

Dik koppelt dat aan een scheiding tussen twee vragen: ben je juridisch een echte zelfstandige, en kan die zelfstandige zijn sociale bescherming ook daadwerkelijk financieren? Het begrip arbeidsneutraliteit speelt daarbij een hoofdrol: regelingen mogen verschillen, maar de waarde van de bescherming zou minder moeten afhangen van de contractvorm. België organiseert dit anders met verplichte aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds en sociale bijdragen, met wettelijke rechten bij onder meer ziekte, arbeidsongeschiktheid, pensioen en ernstige economische problemen.