Zelfstandigenwet: onderzoek roept herkenning en weerstand op

Samenvatting

Opdrachtgevers en zzp’ers zien nut in de Zelfstandigenwet, maar verzetten zich tegen onduidelijke criteria zoals meerdere opdrachtgevers.

Zelfstandigenwet stuit op vragen

MARE voerde in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een kwalitatief onderzoek uit naar de voorgestelde Zelfstandigenwet. De hoofdconclusie: zzp’ers en opdrachtgevers herkennen de onduidelijkheid rond schijnzelfstandigheid en begrijpen de behoefte aan meer helderheid over zelfstandig werken, maar de criteria van de nieuwe wet roepen op vrijwel elk punt vragen op.

Opvallend is dat kennis over de plannen voor de Zelfstandigenwet bij de ondervraagden volgens MARE zo goed als afwezig is, terwijl de basisgedachte minder omstreden blijkt. Een deel van de deelnemers erkent misstanden en vindt dat kwetsbare zelfstandigen bescherming verdienen. Tegelijk herkennen opdrachtgevers de angst die is ontstaan door de hernieuwde handhaving op schijnzelfstandigheid, waardoor zij in de praktijk terughoudender zouden zijn met het inhuren van zzp’ers.

Twee toetsen, drie knelpunten

De wet bestaat uit twee toetsen: een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Het idee van twee afzonderlijke toetsen ervaren deelnemers als werkbaar en helder; de uitwerking per criterium veel minder.

Het criterium met KVK-inschrijving, btw-nummer en een aparte zakelijke rekening roept weinig discussie op en zien deelnemers vooral als basis van ondernemerschap. Meer weerstand zit bij de eis van ten minste drie verschillende opdrachtgevers in het lopende en het voorgaande kalenderjaar: de formulering veroorzaakt verwarring en deelnemers noemen sectoren met langdurige opdrachten, zoals architectuur, waar dit lastig uitvoerbaar wordt. MARE signaleert bovendien dat wantrouwen over het doel van de wet de beoordeling van de criteria negatief kleurt.