Schijnzelfstandigheid: het terugkerende probleem

Samenvatting

De focus op schijnzelfstandigheid vertroebelt volgens Hans Mensonides het debat en laat ondernemerschap en contractvrijheid uit beeld verdwijnen.

Schijnzelfstandigheid als grijsgedraaide plaat

Hans Mensonides stelt in zijn column dat de term schijnzelfstandigheid door herhaling een soort reflex is geworden in beleid en commentaar. Volgens hem gaan daardoor steeds minder mensen nog na wat het concrete probleem is dat opgelost moet worden. De term draagt ook een negatieve lading, juist door het voorvoegsel schijn, dat hij associeert met woorden als schijnconstructie en schijnheiligheid. Mensonides ziet dat als een framing die het gesprek al vroeg een richting op duwt.

Ondernemerschap botst met arbeidsrecht

De column zet contractvrijheid centraal: een ondernemer spreekt met een klant af om tegen betaling werkzaamheden te doen. Daar is op zichzelf niets mis mee, schrijft Mensonides, totdat die afspraak volgens anderen te veel op een arbeidsovereenkomst gaat lijken. Hij wijst erop dat in dat debat ook meeweegt of een ondernemer personeel in dienst heeft: met personeel mag het eerder wel, zonder personeel eerder niet. Die spanning verklaart hij vanuit het dwingendrechtelijk karakter van het arbeidsrecht, dat historisch bedoeld is om de sociaal zwakkere werknemer te beschermen tegenover een machtigere werkgever. In zijn pleidooi vraagt Mensonides om een benadering die ondernemerschap nadrukkelijker centraal zet, omdat de huidige nadruk op schijnzelfstandigheid volgens hem geen duidelijkheid schept voor zelfstandigen en opdrachtgevers.